1. +998-61-224-29-02 / fart_info@edu.uz
  2. +998-91-394-96-77 / fart-info@exat.uz
uzdsminf

ƏДЕБИЯТ – МИЛЛИЙ ҚӘДИРИЯТ ДƏРЕГИ

Avtor: ÓzMKÓMI Nókis filialı baspasóz xızmeti
Gruppa: Maqalalar
Sáne: 29.09.2021

Миллий қәдириятлар-тәрбияның ең тәсирли қуралы. Орайлық Азияда жасап, дөретиўшилик еткен данышпан алымлар ҳəм олар дөреткен бийбаҳа шығармалар бүгинги дəўир жəмийети ушын да əҳмийетин жоғалтқан емес.  Инсанның руўхый дүньясы, эстетикалық талғамы ҳəм ой-пикирин байытыўда, жасларымыздың сана-сезими, мәдений-ағартыўшылық көзқарасларын жетилистириўде айрықша əҳмийетке ийе. Бул əдебий мийраслар Шығыс халықларының әдеп-икрамлылық талаплары тийкарында кәмил инсан, әдил жәмийет қурыўда руўхый тийкар жаратыўға муўапық болды. Уллы данышпан ойшылларымыздан Муҳаммед Муса ал-Хоразмий, Əбу Наср Фарабий, Әбу Әли Ибн Сино, Әбу Райхан Беруний, Баҳаўаддин Нақшбанд, Хожа Аҳмед Яссаўий, Мырза Улығбек, Әлишер Наўайы, Заҳириддин Муҳаммед Бабур, Сулайман Бақырғаний, Соппаслы Сыпыра жыраў, Асан Қайғы, Мүйтен жыраў, Жийен жыраў, Күнхожа, Мақтымқулы, Әжинияз, Бердақ ҳәм басқа да данышпанлардың миллий руўхый тәрбияға тән болған шығармаларын тилге алыў орынлы. Усы шығармалар жасларымыздың руўхыятын жоқары дәрежеде көтериў ушын хызмет етпекте. Халқымыздың бай мәденияты, бийбаҳа илимий, философиялық, мәдений-руўхый мийрасларының қайта тиклениўине ҳәм терең үйренилиўи ушын зәрүр болған барлық имканиятлар жаратылып берилмекте.

Шығыс халықлары дүньясында мусылман этикасының әжайып үлгилеринен болған шығармалар жаслардың ой-пикир дүньясын жетилистириўде тийкарғы өлшем, қағыйда сыпатында хызмет етип келген. Әсиресе, Юсуп Ҳас Ҳажибтиң «Қутадғу билиг» («Бахытқа баслаўшы билим»), Ахмет Югнакийдиң «Ҳақыйқатлар сыйлығы», Қайқаўыстың «Қабуснама», Шайх Саадийдиң «Гүлистан», «Бостан», Әлишер Наўайының «Маҳбуб-ул-қулуб», «Ҳайрат ул-аброр», Әжинияздың философиялық темадағы «Айрылса», «Керек», «Болмаса», «Жақсы» ҳəм т.б. шығармалары, Бердақтың тарийхый мазмундағы дәстанлық шығармалары менен лирикалары түркий халықларының миллий ой-пикир дүньясын, мәнаўиятын, қәдириятын жоқарылатыўда үлкен әҳмийетке ийе уллы шығармалар болып табылады.

Шығыс халықлары өзиниң миллий мәденияты, дәстүрлери, үрп-әдетлери менен басқа дүнья халықларынан кескин ажыралып туратуғын, оғада бай руўхый қәдириятларына ийе. Халқымыздың бай миллий мәдений ҳәм руўхый қәдириятларының ажыралмас бир бөлеги есапланған халық аўызеки дөретпелери мыңлаған жыллар даўамында әўладтан-әўладқа, атадан-балаға өтип, ең қәдирли халық ғәзийнеси сыпатында изин жоғалтпай киятырған, тәрбиялық әҳмийети күшли бийбаҳа мийрас болып табылады. Улыўма алғанда, инсан тəрбиясына айрықша хызмет ететуғын бундай руўхый ғəзийнени көздиң қарашығындай сақлаўымыз ҳəм жаслар тəрбиясына еле де тереңирек ендириўимиз алда турған баслы ўазыйпаларымыздың бирине айланбақта.

Гөззал Өтепбергенова

 48 

Paydalı derekler