Filial pxisologi

1. Филиал психологи фаолияти таълим хизматлари соҳасига мансуб бўлиб, кадрлар тайёрлаш сифати ва самарадорлигини ошириш, баркамол шахсни тарбиялаш ҳамда талабанинг ҳар томонлама гармоник, тўлақонли психологик тараққиётини таъминловчи оптимал шарт-шароитларни яратишни мақсад қилиб қўяди.

2. Филиал психологи ўзининг талаба хулқ-атвори ва психик фаолияти, психик тараққиётнинг ёш қонуниятлари, касбий билимлари, талабалар ва катталар, тенгдошлари билан ўзаро муносабат хусусиятлари, ўқув-тарбия жараёнини ташкиллашувига таяниб, шахсга индивидуал ёндашув имкониятларини беради, унинг қобилиятларини аниқлайди, меъёрдан четлашишларнинг эҳтимолли сабабларини, психологик-педагогик коррекция қилиш йўлларини аниқлайди.

Филиал психологи фаолиятининг тадқиқот ва таъсир ўтказиш объекти олий таълим муассасалари талабалари, ўқитувчилари, ота-оналари бўлиб, ҳисобланади. Уларни алоҳида ёки гуруҳий шаклда тадқиқ қилиш мумкин.

3. Филиал психологи ўз фаолиятини директорнинг маънавият ва маърифат ишлари бўйича ўринбосари, факультетлар, тиббиёт ходимлари, муайян комиссиялар, ота-оналар ҳамда олий таълим муассаси жамоаси билан узвий алоқада амалга оширади.

4. Филиал психологи лавозими бўйича умумий раҳбарликни олий таълим муассасининг директорнинг маънавият ва маърифат ишлари бўйича ўринбосари олиб боради.

5. Филиал психологи талабаларнинг ёш хусусиятларини ҳамда жадал ривожланишини ҳисобга олувчи, улар психикасининг барча жабҳаларини қамраб олувчи динамик тараққиётга кафолат берувчи дастур ишлаб чиқаришга бутун фаолиятини йўналтиради, ижтимоий ўсиш талабига жавоб берувчи, умуминсоний, этнопсихологик қонуниятлар камолатига етакловчи моделни таркиб топтиришни бош мақсад деб танлайди.

6. Филиал психологининг фаолияти йўналишлари:    

  • психопрофилактик ишлар       
  • психологик маориф ва маърифат
  • психодиагностика
  • психик ривожлантириш ва психокоррекция
  • психологик консультация

Психопрофилактика – Филиал психологи фаолиятининг махсус тури бўлиб, талаба ва профессор-ўқитувчилар учун соғлом психологик муҳит яратиш ва улар шахсининг ривожланиши учун оптимал шарт-шароитларни таъминлаш ҳисобланади.

Психологик  профилактика ишнинг асосий вазифалари қуйидагилар:

  • шахс сифатида шаклланиш, ақлан баркамолликни таъминлашнинг оқилона шарт-шароитларини яратиш;
  • шахс камолоти ва интеллектуал тараққиёти бўсағасида вужудга келиши мумкин бўлган психологик нуқсонлар ва бузилишларни ўз вақтида олдини олиш;
  • талабани муайян шароитга мослашиши (кўнгил) га оид ишларини олиб бориш, бунинг учун ижтимоий мослашиш билан боғлиқ бўлган махсус гуруҳлар тузиш, невротик ҳолатларни бартараф қилиш, тарбияси қийин талабалар билан ишлаш ва уларнинг ота-оналари, гуруҳ раҳбари билан алоҳида ишлаш ва ҳакозо);
  • талабаларни биринчи босқичга қабул қилиш жараёнида қатнашиш, уларнинг филиал таълим-тизимига психологик тайёргарлик даражасини  аниқлаш, профессор-ўқитувчилар билан ҳамкорликда талабалар билан индивидуал ишлаш дастурини ишлаб чиқиш;
  • талабаларни филиал таълимнинг бир босқичдан иккинчисига ўтказишнинг психологик-педагогик комплекс тадқиқотида бевосита қатнашиш, бир босқичдан иккинчи босқичга ўтказишни психологик жиҳатдан текшириш талабалар, ота-оналар билан ҳамкорликда олий таълимнинг янги босқичга тайёргарлигини ҳисобга олган ҳолда яккаҳол ишлаш дастурини яратиш, шу билан бирга, ота-оналарга фарзандлари билимларидаги узилишларини камайтириш учун махсус услубий йўл–йўриқлар  бериш;
  • таълим ва тарбия, яшаш шароити билан боғлиқ невротик ҳолатлар, психологик зўриқишнинг олдини олиш, невротик ҳолатлар, психологик зўриқишларнинг  олдини олиш мақсадида талабалар билан ишлаш;
  • талаба шахсининг қобилияти, майли психологик фазилатлари, хусусиятларини тўлақонли намоён бўлиши мақсадида, ақлий (интеллектуал) тараққиёт даражасини аниқлаш учун психологик консилиумлар ташкил қилиш;
  • филиал жамоа – аъзоларидаги психологик зўриқиш ва толиқишни йўқотиш, камайтириш, уларнинг олдини олиш чора-тадбирларини таркиб топтиришга  кўмаклашиш;
  • филиал истиқболи билан боғлиқ бўлган, илмий жиҳатдан асосланган моделни профессор-ўқитувчилар ҳамкорлигида яратиш. Филиалда таълим-тарбия жараёни самарадорлигини психологик-педагогик диогностика қилишда қатнашиш унга ўзгартиришлар киритиш, оқибат натижада талабаларни гармоник тараққий этиш муаммосини мақсадга  мувофиқ ҳал қилишига хизмат қилиш;
  • ўқув мотивлари, шахсининг йўналиши, унинг этномаданият билан боғлиқ бўлган қадриятларга йўналтириш хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда таълим-тарбия жараёнига тузатишлар киритиш;
  • шахслараро, этник гуруҳлар, миллатлараро ҳар хил кўринишдаги зиддиятларнинг олдини олиш учун психологик тадбирларини ишлаб чиқиш муҳим аҳамият касб этади;
  • профессор-ўқитувчилар ходимлар, муаллимлар, ота-оналар ўртасида юзага келадиган низоларнинг, оилавий низоларнинг психологик илдизини ўрганиш, уларни келтириб чиқарувчи мотивларни таҳлил қилиш, шахслараро муносабатларнинг асл моҳиятини намоён қилиш, фавқулодаги вазиятларни енгиллаштириш ва тамоман бартараф қилиш йўллари юзасидан маслаҳатлар бериш;
  • ёшлар ўртасидаги айш-ишратга, гиёҳвандликка, енгил турмуш кечиришга, қинғир йўл билан бойишга ружу қилувчи шахслар билан индивидуал ишлашни йўлга қўйиш;
  • оғир касаллика учраган талаба ва ходимлар руҳиятини тетиклаштириш, абадият қонуниятлари билан уларрни таништириш, пессимистик кайфиятдан воз кечиб, шукрона яшашга ўргатиш юзасидан тавсиялар бериш;
  • ўзлаштириши суст бўлган талабалар руҳий дунёсидаги нуқсонларни аниқлаш ва уларга ёрдам бериш йўл-йўриқларини ишлаб чиқиш ва  амалиётга тадбиқ қилиш, ҳамда коррекцион ишга муҳтож шахснинг индивидуал-психологик хусусиятларини ҳисобга олиш;
  • ўз-ўзини бошқариш имкониятини олий таълим  талабалари ўртасида аниқлаш (биоритмика, эмоция, мотивация, ирода, қизиқиш, диққат кабиларни шахс томонидан идора қилишни назарда тутилади.).
  • талабаларда, айниқса, талабалар турар жойи ва ижарада яшовчи талабаларда ижтимоий мослашув кўникмасини шакллантириш ва уларнинг ижтимоий  муаммоларини бартараф этишда психологик-педагогик таъсир амалиётларини олиб бориш;
  • ҳуқуқбузарлик ва жиноятга мойиллиги бўлган, хулқи оғишган талабаларни  аниқлаш, уларнинг руҳий ҳолатини барқарорлаштириш орқали ижтимоий фаол фаолиятга йўналтириш;
  • ўқув қўлланмаларининг сифати, китобхонлик муаммоси, ходимлар, талабаларнинг давлат мулкига муносабати ҳақида маълумотлар тўплаш ва уларни умумлаштириш, маъмуриятга, касаба уюшмасига ахборот тайёрлаш;
  • филиал ходимлари, талабаларининг экологик, иқтисодий сиёсий, этнопсихологик билимлари савиясини текшириш ва мустаққилликни мустаҳкамлаш имкониятини ўрганиш ва уларда ватанпарварлик ҳис-туйғуларини шакллантириш мақсадида тадбирлар тизимини ишлаб чиқиш;
  • талабалар ўртасида бўш вақтни тақсимлаш ва ундан омилкорлик билан фойдаланиш муаммосини ижтимоий-психологик нуқтаи назардан текшириш ва бўш вақтни мақсадга мувофиқ ташкил қилиш йўллари, улардан этнопсихологик билимлар, маънавий қадриятларни эгаллашда фойдаланиш имкониятини психологик таҳлил қилиш;
  • филиал талабаларида давлат маблағини тежаш туйғусини аниқлаш, тежамкорлик, мол мулкни асраш ҳиссини ўрганиш, нохуш кечинмаларни жамоа орасида ёппасига текшириш, уларда меҳнатни қадрлаш бурчини шакллантириш бўйича тадбирлар ишлаб чиқиш, миллий ғурур, миллатлараро муносабатни таркиб топтириш ишларини амалга ошириш;
  • филиал ходимлари, талабаларида ишбилармонлик қобилиятини ривожлантириш юзасидан илмий психологик дастур яратиш, ҳамда унинг моддий бойлик ишлаб чиқаришдаги улушини таҳлил қилиш;
  • оиладаги зўравонликдан жабр кўрган ёшларни жалб этган ҳолда уларда эртанги кунга бўлган ишончни мустаҳкамлашга қаратилган тадбирлар ташкил этиш;
  • оиладаги зўравонликдан жабр кўрган ёшларни нохуш ҳолатлардан сақлаш ва оғир вазиятдан чиқаришга қаратилган психологик хизматни ташкил этиш.

Психологик маориф ва маърифатталаба ва педагоглар жамоаларида  энг қулай психологик муҳитни юзага келтириш учун махсус психологик тадбирлар олиб бориш, педагогик жамоада муомала маданиятини такомиллаштириш, талабалар билан профессор-ўқитувчиларнинг муомала жараёнини яхшилашга ёрдам бериш, шахсга оид, ихтисосликка доир муаммолар юзасидан ўқитувчилараро кенг кўламда маслаҳатлар бериш. Педагогик жамоа аъзоларидаги психологик зўриқиш ва толиқишни йўқотиш, камайтириш, уларнинг олдини олиш учун чора-тадбирларни таркиб топтиришга кўмаклашиш.

Психодиагностика – психодиагностик тадқиқотлар талабаларнинг ўқиши давомида психологик-педагогик жиҳатдан чуқурроқ ўрганишга йўналтирилган бўлиб, уларнинг индивидуал-психологик хусусиятларини, таълим тарбиядаги нуқсонларнинг сабабларини аниқлашга мўлжаллангандир. Диагностик ишлар гуруҳий ёки индивидуал тарзда ўтказилади.

Бунда амалий психолог қуйидаги вазифаларни бажаради:

  • ёш давр тараққиёти мезонларига мувофиқлигини аниқлаш мақсадида психолог филиал талабаларини психологик текширувдан ўтказади, уларнинг даражаларини белгилайди. Талабаларнинг касбий яроқлилигини диагностика қилади, уларнинг шахс хислатлари, иродавий сифатлари, ҳис-туйғулари, ўзини ўзи бошқариш имконияти, интеллектуал даражасини текширади;
  • психолог профессор-ўқитувчилар ва талабаларнинг психологик хусусиятлари, уларнинг қизиқиши, майли, иқтидори кабиларни ўрганади, мутахассис ва етук шахс сифатида шаклланишига муайян ёрдам кўрсатади.
  • филиал талабаларида учрайдиган ўқув малакалари ва куникмаларини эгаллашдаги нуқсонлар, хулқ-атворидаги камчиликлар, интлектуал тараққиёт ва шахс фазилатларидаги бузилишлар сабабларини диогностика қилади.
  • талабаларнинг ўз тенқурлари (тенгдошлари) билан муомаласини ўрганиш учун уларни текширади. Уларнинг этномаданияти хусусиятини ҳисобга олган ҳолда психофизиологик методларни муайян шароитга мослаштиради.
  • бошқа соҳа мутахассислари билан биргаликда талабанинг психик ривожланишидаги нуқсонлар хилма-хиллигини ҳисобга олган ҳолда дифферренциал диагностикани амалга оширади. Хусусан:
  • а) нуқсонларнинг тиббий ва дефектологик табиатини аниқлайди;
  • б) ассоциал хулқ-атвор сабаблари ва шаклларини белгилайди;
  • в) талабалар ўртасидаги гиёҳвандлик, таксикоманлик, алкоголизм, ўғирлик, дайдилик каби иллатларнинг ижтимоий-психологик илдизларини текширади, унинг омилларини таҳлил қилади;
  • Психик ривожлантириш ва психокоррекция ишларйўналиши психологдан талаба, профессор-ўқитувчилар шахси ва интллектини  таркиб топтииш жараёнига фаол таъсир ўтказишни  тақозо қилади.
  • Ушбу йўналишда психолог қуйидаги аниқ ишларни амалга оширади:
  • ривожлантирувчи ва психокоррекцион ишлар психолог томонидан ҳар хил шаклларда, вазиятларда ва ҳолатларда ташкил қилинади:
  • а) амалий психологнинг махсус иши, машғулоти айрим талабалар билан алоҳида ўтказилиши мумкин бўлган машғулотлар режалаштирилади.
  • б) талабаларнинг ҳар-бир фаолияти махсус равишда амалга оширилиб, талабалар гуруҳларига тарбиявий таъсир ўтказишга йўналтирилган бўлади;
  • в) ота-оналар педагогик жамоаларга олий таълим тизими ходимлари иштирокида тарбиявий тадбирлар тарзида машғулотлар олиб бориш назарда тутилади.
  • ривожлантирувчи ва психокоррекцион муаммоларни қамраб олувчи коррекцион фаолиятнинг психологик қисми мутахассислар томонидан амалга оширилади. Мазкур ишнинг педагогик жиҳати эса психологнинг педагоглар, ота-оналар билан ҳамкорлигида ўтказилади.
  • ривожлантирувчи ва психокоррекцион ишлар дастур шундай тузилиш кераки, унда коррекцион ишга жалб қилинувчилар гуруҳининг қадриятли  йўналганлиги, этнопсихологик ва этномаданияти хусусиятлари ўз аксини топсин; дастурни халқ, этно миллат, элат тарихи, анъаналари, расм-русмлари одатлари кабиларни ҳисобга олган ҳолда тузиш мақсадга мувофиқдир.
  • Филиал психологи талабаларнинг психик тараққиётидаги, хулқидаги нуқсонлар, ҳамда камчиликларни аста-секин тузатиш, корекция қилиш дастурини ишлаб чиқади ва амалиётга тадбиқ этади. Бунинг учун улар билан махсус  машғулотлар, бузилишни камайтириш машқларини ўтказади, ижодий (креатив) қобилиятларни ўстириш мақсадида трениглар олиб боради.
  • талабалар ва профессор-ўқитувчилар ўртасидаги номутоносибликни йўқотиш мақсадида махсус машғулотлар ўтказиш: улардаги ўқишдан, ижтимоий муҳитдан эгалланган ўрнидан, мавқиедан қониқмаслик ҳиссини камайтириш учун тренинг, ролли ўйинлар, психодраммадан фойдаланиш.
  • эмоционал зўриқишнинг олдини олиш ва уни камайтириш ниятида махсус кабенетларни жиҳозлаш (хона жаҳон стандартларига жавоб бериш, бошқарув пульти, экран воситалари, аутотренинг, социал тренинг,техник воситаларга, илмий услубий методикаларга эга бўлиш лозим).
  • коррекцион ишлар маълум тартибда, илмий танлов асосида, муайян сеанс бўйича ўтказилиши шарт. Бунда эмоционал зўриқишга учраган шахснинг миллати, ёши, жинси, индивидуал-типологик хусусияти, таъсирланиш даражаси ҳисобга олиниши керак: тузатиш ишлари машғулот, фаолият касб хусусиятига мос, мутаносиб бўлиши таъсир ўтказиш самарадорлигини оширади: унда япон услубларини  қўллаш ҳам зарур маълумотлар тўплаш ва тангликни  йўқотиш имкониятини яратади.
  • Филиал психологи хизмат доирасида талабаларнинг психик тараққиётидаги, хулқ-атвор ва шахслараро ўзаро муомала муносабатларидаги нуқсонлар ҳамда камчиликларни аста-секин тузатиш, коррекция қилиш дастури ишлаб чиқилади ва амалиётга татбиқ этилади. Бунинг учун улар билан махсус машғулотлар ўтказади, ижодий қобилиятларни ўстириш мақсадида тренинглар олиб боради.

Коррекцион фаолиятнинг психологик қисми психологлар томонидан амалга оширилади. Ривожлантирувчи ва коррекцион ишлар психолог томонидан ҳар хил шаклларда, вазиятларда ҳал қилинади:

  • Филиал психологининг махсус индивидуал иши;
  • талабалар гуруҳига тарбиявий таъсир ўтказишга йўналтирилган машғулотлар;
  • ота-оналар, педагогик жамоа иштирокида тарбиявий тадбирлар тарзида машғулотлар олиб бориш.

Психологик консультация (маслаҳат) – талабалар таълим ва тарбияси билан шуғулланувчи барча шахсларга, жумладан маъмурият, профессор-ўқитувчилар, ота-оналар, ижтимоий ва жамоатчилик ташкилотлари ходимларига аниқ маслаҳатлар бериш орқали амалга оширилади.

Ушбу йўналишда психолог қуйидаги аниқ ишларни амалга оширади:

  •  таълим, тараққиёт, тарбия, касбий шаклланиш ва турмуш қуриш, ўзаро муносабат, муомала ва мулоқот сирлари, тенгдошлар  муносабати ва дунёқараш, қобилият, иқтидор муаммолари юзасидан индивидуал, гуруҳий, жамоавий тарзда маслаҳатлар уюштириш;
  • маъмуриятга талабаларни ва гуруҳларни қизиқтирувчи масалалар бўйича маслаҳат бериш: уларни фаолллаштириш, уларга таъсир ўтказиш тўғрисида раҳбар кадрларга амалий кўрсатмалар тайёрлаш;
  • ота-оналарга талабаларниг психик ривожланиш хусусиятлари, шахс сифатида шаклланиши, ўзаро муносабат мақомлари, бунда фарзандларнинг ёш, жинс, индивидуал-типологик хусусиятлари муаммоси бўйича илмий-амалий маслаҳатлар бериш;
  • филиал тизимининг барча бўғинлари ва босқичларида маъруза ўқиш, ота-оналар йиғилишида, олий таълим муассаси Кенгашида иштирок этиш орқали педагоглар, ота-оналар психологик маданиятини оширишга ҳаракат қилиш, уларга индивидуал, гуруҳий маслаҳатлар бериш;
  • филиалга талабалар танлаш моҳияти, вазифаси, монандлиги, уларнинг имконияти, истиқболи тўғрисида илмий-амалий хусусиятга молик консультатив ишлар олиб бориш;
  • раҳбар кадрлар ва профессор-ўқитувчиларнинг касбга яроқлигини илмий асосда текшириш ва аниқ тавсияномалар ишлаб чиқади;
  • аттестация, ижтимоий талаб ва буюртмалар юзасидан ижтимоий-психологик ахборотлар тўплаш ва уларни  умумлаштириб, якаҳол тавсиялар ишлаб чиқиш;
  • хорижий олий таълим муассасалари билан алоқа қилиш, кадрлар малакасини ошириш, уларнинг интелектуал потенциалини (имкониятларини) аниқлаш фан ва техникани ривожлантириш имкониятини, олий мактабнинг нуфузи тўғрисида материаллар йиғиш, уларни психологик таҳлил қилиш ва маслаҳатлар бериш;
  • ётоқхоналарда талабаларнинг талаби, эҳтиёжи, қизиқиши, ижтимоий қарашлари, позицияси, мослиги ва турмушга муносабати тўғрисида маълумотлар тўплаш ва уларни амалга ошириш юзасидан тавсиялар ишлаб чиқиш;
  • аънанавий таълим-тарбия методларининг ютуқ ҳамда камчиликларини тадқиқот қилиш, инновацион, фаол услублар самародорлигини синаб кўриш, талабаларнинг уларга нисбатан муносабатини аниқлаш ва уларга асосан ўқитишни индивидуаллаштириш, дифференциялаш бўйича ўқув бўлимига кўрсатмалар тавсия бериш;
  • иқтидорли талабаларни танлашда иштирок этиш, илмий психологик тавсиялар ишлаб чиқиш ва шунга асосланиб уларга степендиялар белгилашда иштирок этиш;
  • профессор-ўқитувчилар ижодий фаолияти маҳсулдорлиги, тўгараклар фаоллигини кўтариш тадбирларини ишлаб чиқиш, уларнинг имкониятларини текшириш, касб маҳоратини эгаллаш бўйича мусобақалар, баҳслар ташкил қилиш ва уларнинг маҳсулдорлиги тўғрисида башоратлар қилиш;

7. Филиал психологи фаолиятини амалга ошириш методлари қуйидагича бўлиши мумкин:

  • психологик маданиятни ўстириш ва тарғиб қилиш мақсадида филиал профессор-ўқитувчилари, талабалар билан маърузалар туркуми ва тренинг машғулотлари ўтказиш, уларни тарқатиш;
  • илмий-оммабоп адабиётларни яратиш;
  • оммавий ахборот воситаларида чиқишлар;
  • психодиагностик тадқиқотлар ўтказиш, методикалар ишлаб чиқиш (тест, савол варақаси, тажриба, кузатиш, суҳбат ва бошқалар);
  • психологик маслаҳат бериш;
  • психологик консилиумлар ўтказиш.

8. Бу йўналишдаги ишлар режаси директорнинг маънавият ва маърифат ишлари бўйича ўринбосари томонидан тасдиқланади ва назорат қилинади.

9. Филиал психологининг вазифалари:

  • филиалдаги ахлоқий-психологик иқлимни, унинг талаба шахсига таъсирини ўрганиш;
  • талабаларнинг шахсий муаммоларини аниқлаш мақсадида ижтимоий-психологик диагностика ўтказиш;
  • ижтимоий ҳимояга муҳтож талабаларни аниқлаш (барча талабалар);
  • катталар томонидан тазйиқ ўтказилаётган талабалар муҳофазаси ва улар билан индивидуал ишларни олиб бориш (талабалар билан индивидуал сухбат);
  • нотинч оилалар фарзандаларини эрта аниқлаш;
  • ота-оналарни ўқув-тарбиявий жараёнга жалб этиш;
  • мушкул вазиятларга тушиб қолган талабаларга индивидуал маслаҳатлар бериш;
  • ота-оналар, педагоглар, маъмурият ва гуруҳ мураббийларига маслаҳатлар бериш;
  • талабалардаги хулқи оғишишларни эрта аниқлаш ва уларнинг олдини олиш;
  • турли ҳолатлар бўйича ҳисобда турадиган талабалар билан психопрофилактик ва коррекцион ишларни олиб бориш;
  • профессор-ўқитувчилар, психологик ёрдамга муҳтож талабалар ва ота-оналар ўртасидаги ўзаро муносабатни ва ўзаро тушуниш даражасини ошириш;
  • ўқитувчилар жамоасига талабалар таълим-тарбиясини индивидуаллаштиришда ёрдамлашиш, уларнинг қобилиятини, майлини ўсиш даражасига қараб, ўқитувиларга коррекцион ишларни амалга оширишда кўрсатмалар бериш, психологик хизматнинг ушбу йўналишида алоҳида аҳамият касб этадиган нарса-бу талабалар ўсишида кечикиш (орқада қолиш), уларда хулқнинг бузилиши, таълимда ўзлаштиришнинг ёмонлашуви кабиларни ўрганиш;
  • Ўзбекистон Республикаси қонунлари, Кадрлар тайёрлаш Миллий дастури, Ўзбекистон Республикаси Президенти фармонлари, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси ва Вазирлар Маҳкамасининг таълим ва қайта тайёрлаш соҳаларидаги қарорларини амалга ошириш.

10. Психолог фаолиятига доир ҳужжатлар:

  • филиал директори томонидан тасдиқланган йиллик иш режа;
  • психологнинг консультацияларни рўйхатга олиш журнали;
  • талабалар билан индивидуал ишларни ҳисобга олиш журнали;
  • филиалдаги талабалар гуруҳларининг ижтимоий-психологик паспортлари;
  • талабаларнинг индивидуал-психологик тараққиёти харитаси;
  • нохуш оилалар, хавф-хатар даражаси юқори бўлган талабаларнинг маълумотлар банкини яратиш;
  • Ота-оналар, педагог ходимлар билан иш юритишга доир материаллар.

11. Филиал психологининг индивидуал масъулияти:

  • функционал вазифаларини бажаришга;
  • тасдиқланган иш режасининг тўлиқ бажарилишини таъминлашга;
  • тасдиқланган шаклдаги ҳисоботларни ўз вақтида тақдим этишга;
  • психологик диагносларнинг аниқлигига;
  • диагностик ва коррекцион методлар адекватлигига;
  • талабалар билан олиб бориладиган ишлар ва уларнинг натижаларига;
  • берилаётган тавсиялар асосланганлигига;
  • текширув ва бошқа ҳужжатлар тўлдирилишига ва сақланишига.

12.Филиал психологининг мажбуриятлари:

  • филиалнинг Низоми ва психолог кодексига кўра иш юритиш;
  • олий таълим муассасалари психологлари фаолияти бўйича методик семинарларда иштирок этиш;
  • филиал раҳбарияти олдида олиб борилаётган ишлар юзасидан ҳисоботлар бериш;
  • маъмурият, ота-оналар билан узвий алоқада иш юритиш;
  • консультатив жараёнда олинган шахсий ахборот махфийлигини таъминлаш;
  • филиал Кенгаши олдида ҳисоботлар бериб бориш.

13.  Филиал психологининг ҳуқуқлари:

  • филиал Кенгаши йиғилишларида иштирок этиш;
  • талабалар фаолиятини кузатиш мақсадида дарслар ва дарсдан ташқаридаги ишларда иштирок этиш;
  • педагогик ҳужжатлар билан танишиш;
  • филиалда  гуруҳий ва индивидуал психологик тадқиқот ишларини олиб бориш;
  • ўз иш тажрибасини умумлаштириш мақсадида илмий ва илмий-оммабоп нашрларда иштирок этиш, психологик-педагогик билимларни тарғиб этиш;
  • маълумоти ва квалификациясига мувофиқ ўқув ва факультатив машғулотлар юкламаларини олиш;
  • зарурият туғилганда тиббий ва дефектологик муассасаларга мурожаат этиш;
  • ўқув-тарбия жараёнини такомиллаштириш билан боғлиқ масалаларни олий таълим муассаси раҳбариятига етказиш;
  • илмий-тадқиқот ишларида иштирок этиш;
  • касбий эҳтиёжларидан келиб чиққан ҳолда ўз касбий малакасини ошириш;
  • меҳнатни ташкил этишнинг қулай шарт-шароитларига эга бўлиш;
  • филиал раҳбариятидан маслаҳатлар олиш;
  • хавф-хатарга мойил талабалар билан ишлашга ягона ёндашувларга доир услубий кўрсатмаларни ишлаб чиқиш;
  • таълм-тарбия жараёнида профессор-ўқитувчилар ва талабалар хулқи, ўқув фаолияти хусусиятларини кузатиш мақсадида дарс, маъруза, аудиториядан ташқари машғулотларда қатнашади;                                                                                                                       
  • мураббийлар, ота-оналар ва талабаларнинг йиғилишларида иштирок этади;
  • илмий изланишни йўлга қўйиш мақсадида филиалда гуруҳий ва индивидуал психологик  тажрибалар ўтказади;
  • психологик ихтисос, асосий маълумотлардан ташқари ўқув ва факультатив тарзда 0,5 педагогик ставкада дарс ўтиш имкониятига эга;
  • касбий мажбуриятларни муваффақиятли адо этиш учун юқори ташкилотлардан,  зарур шарт-шароитлар яратишини талаб  қилади;
  • ота-оналарга зарурият туғилганда оилавий турмуш психолоиясига оид консультатив хизмат усулларини тавсия қилади;
  • амалиётчи психологнинг меҳнат таътили муддати барча филиал профессор-ўқитувчилари билан баробардир;

14. Филиал психологи билиши зарур:

  • Ўзбекистон Республикасининг “Таълим тўғрисида”ги қонуни ва Кадрлар тайёрлаш миллий дастурини, давлатнинг ички ва ташқи сиёсатини, таълим ва ёшлар тўғрисида қабул қилинган фармон, қарор ва фармойишларнинг мазмун-моҳиятини;
  • замонавий умумий психология сирларидан хабардорлиги, яъни баркамол шахснинг психологик компонентлари (когнитив, эмоционал, хулқ-атвор), психологик қонуниятлар, психологик механизмлар ва психологик ходисларни, шахс структурасидаги билиш жараёнлари индивидуал психологик хусусиятлари, иродавий-эмоционал ҳолатларини, шахснинг замонавий назарияларини билиши;
  • ёш даврлари психологиясини, яъни психологик даврлаштириш класификациясидан ўсмирлик, ўспиринлик, талабалик, ёшлик, етуклик ёшларининг ўзига хос психологик қонуният, механизм ва ходисаларини, мазкур даврдаги психологик, физиологик ва ижтимоий омиллар билан боғлиқ муққарар юз берадиган қийинчиликларни ўзига хос психологик характеристикасини чуқур билиш;
  • замонавий ижтимоий психологик билимлардан хабардорлиги, яъни  психологик ижтимоийлашув жараёнлари, гурухлар класификацияси ва унинг храналогияси, шахснинг бирор бир фаолиятга йўналишида қадриятлар тизими, эхтиёжлари, мотивлари, қизиқишлари, дунё қарашлари, орзу ва истаклари, ижтимоий фаоллиги, маъсулият, бурч компонентлари, жамоавий уюшқоқлик жиҳатлари, ижтимоий муҳитга адаптацияси кабиларни билиши;
  • этнопсихологик билимларни пухта билиши, яъни миллий характер, миллий қадриятлар тизими, миллий урф-одат ва анаъналар, миллий қиёфанинг психологик портрети ҳамда менталитет психологиясидан ҳабардор бўлиши;
  • Республика ва хориж олимларининг баркамол шахс концепциясининг психологик портретига қўшаётган янгиликларидан хабардор бўлиши;
  • психологик хизмат кўрсатиш йўналишлари психопрофилактика, психологик маориф ва маърифат, психодиогностика, песихик риқожлантириш ва психокоррекция ҳамда психоконсултациянинг замонавий усулларини билиши;
  • педогогик-психологиянинг замонавий тадқиқот ва тарғибот методларини, ўқувчи-ёшларни ўқув фаолиятига тўғри йўналтиришнинг психологик механизмларини, ўқув мотивларини кучайтирувчи психотренингларни билиши;
  • ҳозирги замон илмий-амалий асосланган тадқиқот ва тарғибо методларини билиши талаб қилинади.

15. Филиал психологига қўйиладиган малака талаблари:

  • олий тоифадаги психолог: ихтисослиги бўйича магистрлик дипломига эга мутахассис, психолог сифатида камида 1 йил иш стажи бўлиши лозим;
  • 1-тоифадаги психолог: ихтисослиги бўйича магистрлик дипломига эга мутахассис, 2-тоифадаги психолог сифатида камида 1 йил (ихтисослиги  бўйича  магистр  иш  стажига  талаб  қўйилмайди) иш стажи бўлиши лозим;
  • 2-тоифадаги психолог: психология йўналиши бўйича бакалавр ёки дипломли мутахассис, психолог сифатида камида 2 йил иш стажига эга бўлиши лозим.
Лавозим номиММСК бўйича кодХодимлар тоифасиМаълумотнинг энг паст даражасиЎМКТМТЙКМ ва ОТЙМК бўйича коди
5910Психолог2444CО/МБўлимларнинг қўлланиш соҳасига кўра

 178 

Skip to content