Múnásibet

Haqıyqatında da Prezidentimizdiń sońǵı 10 jıldaǵı Qaraqalpaqstan Respublikasına bolǵan hár bir xızmet saparları sátli qádem bolmaqta. Usı jıldıń 18-19-sentyabr kúnlerindegi gezektegi sapar da oǵada sátli, xalqımızdıń sociallıq-ekonimikalıq turmısın ele de rawajlandırıwǵa úlken burılıs jasadı, desem asıra aytpaǵan bolaman.

Buǵan birǵana mısal sıpatında Prezidentimizdiń sapar dawamında Qaraqalpaqstandaǵı 7 milliard dollarlıq 47 joybardıń qurılısına start bergenin maqtanısh penen atap ótiwimizge boladı. Álbette, sapar dawamındaǵı hár bir tarawdaǵı baslamalar menen keń kólemli jańalıqlar bárińizge ǵalaba xabar quralları arqalı belgili.

Ulıwma alǵanda sońǵı 10 jıl ishinde Qaraqalpaqstanda hár bir tarawda ásirge tatırlıq ózgerislerdiń júz bereginin búgin xalqımız óz turmısında tereń sezinbekte. Bul jańalanıwlar sapardan saparǵa shekem tez pátlerde júz berip, Respublikamız kúnnen kúnge rawajlanıp atır. Kórkem óner hám mádeniyat tarawında bilimlendiriw juwapkerlerinen biri sıpatında Prezidentimiz tárepinen sońǵı jıllarda kórkem óner hám mádeniyat, mádeniy miyras hám turizm tarawların rawajlandırıw, bilimlendiriw, jaslardı qollap-quwatlaw baǵdarında ámelge asırılǵan keń kólemli reformalarǵa azlı-kem toqtap ótiwdi maqul kórdim.

Ótken jıllardaǵı mádeniyat tarawındaǵı eń áhmiyetli jańalıqlardıń biri – Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesi janında Mádeniyattı qollap-quwatlaw fondı shólkemlestirilip, bul fondqa mámleketlik byudjet esabınan 20 mlrd. swm qarjı ajıratıldı. Cońǵı jıllarda usı fond qarjıları esabınan qaraqalpaq mádeniyatın rawajlandırıw, mádeniyat mákemeleriniń materiallıq-texnikalıq bazasın jaqsılawda sezilerli nátiyjeler kózge taslandı.

Mısalı, Nókis qalalıq hám 16 rayonlıq mádeniyat bólimleri, sonday-aq, «Ayqulash» Qaraqalpaq mámleketlik milliy folklor ansambline 18 dana zamanagóy avtotransport quralları tapsırıldı. Sonday-aq, Klassik ádebiyatımızdıń kórnekli wákili Ájiniyaz Qosıbay ulınıń 200 jıllıǵı xalıqaralıq kólemde belgilenip, «Tańlamalı shıǵarmaları» toplamı baspadan shıǵarıldı hám Ájiniyaz» kórkem-publicistikalıq filmi dóretildi.

Bunnan tısqarı, Birinshi Renessans dáwiriniń jarqın ǵayratkeri Ábu Rayxan Beruniy tuwılǵanınıń 1050 jıllıǵı YuNESKO basshılıǵında xalıqaralıq kólemde keń túrde belgilenip, 2025-jıldıń 4-5-aprel kúnleri Aralboyı regionında qolaylı tábiyǵıy ortalıq jaratıw, aymaqtıń biybaha mádeniyatı hám tariyxıy miyrasların qásterlep-saqlaw hám keńnen úgit-násiyatlaw, innovaciyalıq joybarlar hám dóretiwshilik baslamalardı ámelge asırıw ushın xalıqaralıq birge islesiw hám qarım-qatnastı jáne de keńeytiw maqsetinde shólkemlestirilgen birinshi «Aral mádeniyatı sammiti» mine, Prezidentimizdiń sońǵı jıllarda Aral teńiziniń qurıǵan ultanın jasıl qaplamaǵa aylandırıwdaǵı turaqlı itibarınıń logikalıq dawamı boldı, desem qátelespeymen.

Tarawdaǵı eń tariyxıy jańalıqlardıń biri — 2025-jılı Hindstanda ótkerilgen YuNESKOnıń 20-sessiyasında qaraqalpaq xalqınıń milliy miyrasınıń saylandı úlgileri bolǵan Qobız soǵıw hám jırawshılıq óneri, sonday-aq, qara úy YuNESKOnıń materiallıq emes mádeniy miyras dizimine kirgizildi.

Sońǵı jıllarda qaraqalpaqstanda zıyarat turizmin rawajlandırıw, tariyxıy-mádeniy estelikler obektlerinde iri ońlaw jumısların alıp barıw boyınsha da kólemli jumıslar ámelge asırıldı. Bularǵa bir ǵana mısal sıpatında búgingi kúnde Xojeli rayonındaǵı «Mizdakxan» arxeologiyalıq-arxitekturalıq kompleksi, Qaraózek hám Ámiwdárya rayonlarındaǵı «Shayx Jalil baba» zıyarat ornı kompleksleri 25 mlrd. swm qarjı esabınan zárúr infrastrukturalar menen támiyinlew jumısları alıp barılıp atırǵanın atap ótiw orınlı.

Álbette, kórkem óner hám mádeniyat, mádeniy miyras hám turizm tarawların rawajlandırıwdaǵı usı sıyaqlı dóretiwshilik jumıslardıń dizimin ele de dawam ettiriwimiz múmkin.

Sońǵı jıllarda Húrmetli Prezidentimiz tárepinen tek ǵana Qaraqalpaqstanlı jaslar ushın ayrıqsha jeńilliklerde berildi. Atap aytqanda, Qaraqalpaqstanlı jaslar ushın Ѳzbekstandaǵı mámleketlik joqarı oqıw orınlarına ajıratılǵan qosımsha kvotalar tiykarında ótken 3 jıldıń ishinde 31 mıńǵa jaqın jaslar student bolıw baxtına miyasar boldı.

Joqarı bilimlendiriwde, 2016-jılǵa shekem Qaraqalpaqstanda 6 joqarı oqıw ornı bolgan bolsa, búgin olardıń sanı 10 nan aspaqta. Professonal orta bilimlendiriwde bolsa, Nókis qalasında Prezident mektebi, I.Yusupov atındaǵı dóretiwshilik mektebi, Muxammed al-Xorezmiy atındaǵı qánigelestirilgen mektep, barlıq rayonlarda qánigelestirilgen mektepler shólkemlestirildi.

Sonday-aq, Nókis qalasında sanlı texnologiya baǵdarında bilim beriw hám kovorking orayları, ofisler, konferenciya zalı hám xızmet xanaları menen támiyinlengen 17 qabattan ibarat zamanagóy IT-PARK imaratı qurılıp, zeyinli jaslarımız ushın qolaylı sharayatlar jaratıldı.

Búgingi kúnde Xojeli rayonında bahası 400 mln. dollarlıq «Jaslar sociallıq-ekonomikalıq orayı»nıń qurılıs jumısları alıp barılmaqta.

Sapardan saparǵa shekem. Bul jańalanıwlar, xalqımızdıń turmısındaǵı burın misli kórilmegen dóretiwshilik jumıslar tikkeley Prezidentimizdiń baslaması menen biziń kóz aldımızda júz bermekte.

Jáne bir áhmiyetli jańalıq – Prezidentimiz 19-sentyabr kúni Qaraqalpaqstandı sociallıq-ekonomikalıq rawajlandırıw máselelerine baǵıshlanǵan májiliste qaraqalpaq xalqınıń ullı perzenti, shayır hám oyshıl Berdaq Ǵarǵabay ulınıń  “Xızmet etkkil udayına xalıq ushın, Hesh qashan da jumıs etpes ózi ushın” degen hikmetli sózlerin tilge alıp, bul hikmettiń búgingi kúni de óz áhmiyetin joǵaltpaǵanın atap ótti. Kelesi 2027-jılda shayırdıń 200 jıllıǵın belgilew usınısın tolıq qollap-quwatlap, juwapkerlerge bir ay ishinde onıń ilimiy-dóretiwshilik miyrasın úyreniw, sanlastırıw, kásterlep saqlaw hám jaslarǵa jetkeriwdi qamtıp alǵan baǵdarlamaislep shıǵıw wazıypası tapsırıldı.

Haqıyqatında da, biziń hár birimiz Qaraqalpaqstanǵa ayrıqsha ǵamxorlıq etip atırǵan Húrmetli Prezidentimizge iyinles bolıp, tek ǵana xalqımız ushın udayına xızmet etiwimiz kerek.

Joqarıda atap ótkenimizdey, Jurtbasshımızdıń bul saparı da sátli sapar bolıp, jańalıqlarǵa, úlken ashılıwlar menen jaqın keleshektegi bunnan bılay da xalqımızdıń abadan turmısın támiyinlewdey anıq hám puqta oylanǵan maqsetlerge bay boldı.

K.Yusupov,

Ózbekstan mámleketlik kórkem óner hám mádeniyat institutı direktorı,

Filosofiya ilimleri boyınsha filosofiya doktorı.